"Foundation" kelimesi, Microsoft'un yeni yazılım geliştirme teknolojileri için kullandığı alımlı, çekici bir tamlama. .NET Framework 3.0'ı, 2.0 çekirdeği üzerine bir takım müesseseler ekleyerek oluşturduklarını beyan ediyorlar. Bunlar -isimlere dikkat etmenizi istiyorum- Windows Communication Foundation (WCF), Windows Workflow Foundation (WWF), Windows Presentation Foundation (WPF) ve Card Space. Şimdi bu lafların ben de tam olarak ne olduğunu bilmemekteyim. Ama beraber öğreneceğiz efendim, sabır.

Bu gizemli adların arkasında kim bilir ne teknolojiler vardır, hey gidi hey! Biz Cumhurbaşkanı seçiminde 367 tane vekil olmazsa ülkenin seçime gidip gitmeyeceğini bile tam olarak programlayamamış ve hâkimlerin inisiyatifine bırakmışken, elin oğlu, sunduğu sistemi her gün yeniden yazıyor ve elimizdekileri geçersiz kılıyor. Uğraştığımız şeylere bakınız sevgili okur. Eller aya, biz yaya. İstanbul nire, Redmond yayla.

Siz de bugünlerde veya yakınlarda bir Redmondlu ile karşılaştıysanız size bu "Foundation"lardan bahsetmemiş olması imkansızdır. Artık gündemimizi bu müesseseler işgal edecektir. Aynı zamanda heyecanla Visual Studio 2008'i bekleyeceğiz. Çünkü "çok enteresan şeyler geliyor"dur. Gelmelidir.

Yoksa nereden bulacağız geliştirmenin o heyecan veren dinamizmini.  Yoksa nasıl kalbimiz güm güm atacak daha sene 2007 iken. Microsoft'un elinde hep daha iyi bir sürümü olmuştur zaten. Siz ne zaman bir kod yazacaksınız ve bir şeyler eksikmiş gördünüz; işte o zaman çözüm bir sonraki çözümdür. O büyük günü bekleyin. Projenizi askıya alın. Ya da uyduruk üçüncü taraf çözümlere talim yapın. Tercih sizin. Kalite erişilmezdir. Leyla Mecnun'a kavuştuğunda, Mecnun'un işletim sistemi çökmüştür. Yaşadığı "dead lock" buna sebebiyet vermiştir. O bir istisnadır. Ama siz değilsiniz. Siz hiçbir zaman Leyla'nıza kavuşamayacak, hiçbir zaman istediğiniz özellikte bir ortamda kod yazamayacaksınız. İstediğiniz özelliklere sahip tek bir telefonun henüz üretilmemiş olması gibi.

Bu dev bir oyundur sevgili okur, dev bir oyun. Büyük dünyanın, küçük dünyaya karşı taarruzudur. Küçük dünyalar hep yenilmeye, silinmeye mahkumdur. Elimizde oyuncaklar,  "foundation"lar bu oyunun zoraki oynayanıyız.

O halde oyuna devam edelim. Tank bizi yeniden .NETFx3'e yüklesin.

Windows Communication Foundation:

Bu müessese, yıllardır değişik adlarla evrilen dağıtık uygulama geliştirme altyapısını eziyor, siliyor ve kendini koyuyor. Neydi hatırlayın o eskiler? Hadi bakalım Windows'un ilk sürümlerinden gelenler. Havanızı atarken iyiydi. Söyleyin şimdi onları. MTS ve DCOM değil mi, evet. Dağıtık COM. Sonra birden adı COM+ oluverdi. Ve bitti hepsi, "nokta net" çağı geldi: Remoting ve Web Services. Ve artık doğrubir noktadayız sanırım. Hepsi toparlandı, tek arayüzle standartlaştırıldı, adama döndü: WCF, yani İletişim Müessesesi. Bu yeni oyuncak ile, uygulamalar çok kolay konuşacak (Microsoft şivesinden; yani iletişim kuracak demek). Çok tutarlı bir şekilde konuşacak. Eğri oturup doğru konuşan uygulamalar yazılacak. Doğruyu bulmaya az kaldı. Ha gayret!

Windows Workflow Foundation:

İş akışı yönetimi, her uygulamada varılmak istenen noktadır. Herkes ağzını bununla açar, bununla kapar. Bir iş akışı olsa, ah şöyle bir sürüklesek, bıraksak; sonra koddan bağımsız akışı değiştirsek; yav hadi olmadı bunu bir de grafik ekrandan yapabilsek, bizim çocuklar zor anlar biliyor musun. Biliyorum. Microsoft da biliyor. Sonunda size gıcır gıcır bir foundation hediye ediyor. Asla küçümsemiyorum. WWF, "iş akışım, foundation nakışım" olsun diyen her geliştiriciyi cezbedecektir. Microsoft sunumlarını "Aaa!", "huuuaaa!" nidalarıyla dinleyenler bile olacaktır. Her cepheye hayırlı olsun dileklerimizle. Artık WWF ile .NET kodunuz üzerine bir iş akışı bina edebilir ve çalıştırabilirsiniz. WWF, işte bunu tasarladığınız (design/develop), çalıştırdığınız (runtime) ve yönettiğiniz üst "framework". Bir müessese, adı üstünde.

Windows Presentation Foundation:

Estetik niye var? Çünkü göz hepsinden farklı. Göz beğenisine hitap etmek en zoru, belki de en kolayı. Şimdi ne değişti peki? Yorumum yok. Arabirimi XML tabanlı XAML dosyalarına kodlamak, ölçeklenir arabirim yazmak... ha bir de arabirimin zengin olması. Kullanıcılar fakir mi ki, fakir arabirimler yapacağız artık. Her şeye rağmen çok da ümitvar olmayın sevgili okur. Yeniden Amerika'yı keşfetmek her zamanki gibi kaderiniz. Kullanıcı deneyimi, Microsoft'un bu devingen devrimleri sayesinde her 5 yılda bir yeniden ilk noktasına dönüyor ve oradan tekamül etmeye başlıyor. Buna "yazılım yaşam çevrimi" deniyor ve bu çevrimde, teknolojiye dayanamayan kodlar, uygulamalar, bileşenler, firmalar, merkez kaç kuvvetinin  tesiriyle boşluğa savruluyorlar. Ta ki bir "Garbage Collector" gelsin, onları toplasın.

CardSpace: Vallahi ne olduğunu, ne işe yarayacağını tam anlamadım. Ama Microsoft Passport'un güncellenmişi gibi duruyor. İlgimi çekmedi sevgili okur.

Nihayet bahsi bitirdik. .NET 3 ile çok enteresan şeylerin geldiğini siz de müşahade ettiniz. Kararı siz vereceksiniz. Sizi enterese edip etmediğini bilemem. Ama bunlar enteresan şeyler ve daha enteresanı bir sonraki sürümde.

Bir sonraki sürüm...
Yani ölüm!